محمد تقي جعفري
114
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )
دانايان هستند كه از خدا خشيت دارند ) . مقصود از خشيت حالتى است روانى كه در مراحل عالى اميد و هراس بوجود مىآيد . اين گونه اميد و هراس و الا غير از اميدها و بيمهاى خام و ابتدائى است كه درون مردم معمولى را به خود مشغول مىدارد ، بلكه آن پديدههاى عالى است كه در درجات بسيار عالى رشد معرفتى و عمل مطابق آن معرفت بوجود مىآيد . اين خشيت در سرتاسر زندگانى انبياء و اوصياء و انسانهاى الهى رشد يافته ديده مىشود . منشاء خشيت عبارتست از وجود آزادى و احتمال انحراف از جادهء حقيقت اگر چه به مقدار بسيار ناچيز ، زيرا مىدانيم كه پديدهء آزادى در همهء مراحل رشد و كمال انسانى وجود دارد و حركت جبرى در هر مرحله اى كه باشد ، با رشد آزادانه سازگار نيست ، البته احتمال انحراف درگيرندگى وحى كه پيامبران دارند و در ابلاغ آن بر بندگان خداوندى قابل تصور نيست و آيات فراوانى در قرآن اين حقيقت را گوشزد نموده است . درجات رشد هر انسانى پيوسته به درجات رشد او در علم و ايمان است در آيات قرآنى و همچنين در منابع حديثى معتبر رابطهء درجات رشد و كمال با رشد علم و ايمان رابطهء مستقيم معرفى شده است . مانند : * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوا فِي الْمَجالِسِ فَافْسَحُوا يَفْسَحِ الله لَكُمْ وَ ) * ( 1 ) ( خداوند درجات كسانى را از شما كه ايمان آورده و به آنان علم داده شده است بالا مىبرد و خداوند به آن چه عمل مىكنيد ، دانا است ) . با ملاحظهء دقيق آيات و احاديث معتبر چنين برمىآيد كه ايمان عبارتست از به ثمر رسيدن بذرهاى متنوع حقيقت كه خداوند در نهاد انسانها پاشيده است . و علم عبارتست از آب پاكيزه كه آن بذرها را در نهاد انسانها آبيارى مىكند و
--> ( 1 ) المجادله آيهء 11 .